SUPPORT

PER4MAX
DRIE KLUSSEN
VOOR EEN KUSSEN

Drs. Kees van Breukelen
Rolstoelergonoom. Doet sinds 1980 praktijkgericht onderzoek op het gebied van rolstoelen handbikes. Hij was 10 jaar actief als rolstoelracer en de laatste 10 jaar is hij wedstrijdhandbiker. Kees is technisch directeur van een (sport) rolstoel en handbike speciaalzaak.
EEN HIGH PERFORMANCE ROLSTOELKUSSEN IS NATUURLIJK EEN ANTI-DECUBITUS KUSSEN. MAAR ELK ANTI-DECUBITUS KUSSEN IS NIET AUTOMATISCH EEN HIGH PERFORMANCE KUSSEN. IEDER ROLSTOELKUSSEN MOET VOLDOEN AAN DRIE EIGENSCHAPPEN: ZITCOMFORT, ONDERSTEUNING EN DECUBITUS-PREVENTIE ESSENTIEEL.
Het selecteren van een goed rolstoelkussen is erg belangrijk. Het is verstandig wanneer je dat doet met een (of meerdere) deskundige(n). Zeker wanneer je voor het eerst die keuze voor een goed zitkussen moet maken. Wanneer je een dwarslaesie hebt en gevoelig ben voor weefselbeschadiging c.q. wondjes kun je je immers niet permitteren een foutieve keuze te maken! Degene die ik op hun buik liggend tegenkom in revalidatiecentra weten exact wat ik bedoel…
Wanneer je een high performance rolstoel hebt, past daar een high performance zitkussen bij. Maar wat is dat, een high performance zitkussen?

1.Comfort
Comfort slaat niet alleen op een prettig aanvoelen, prettig zitten maar zeker ook op een kussen dat makkelijk in gebruik is. Zo moet je (nieuwe) kussen makkelijk hanteerbaar zijn: een high performance kussen hoeft niet meer te wegen als één kilo. Het doet soms een beetje vreemd aan om mensen gebruik te zien maken van een superlichtgewicht rolstoelen waarin dan een kussen ligt van circa 3 kilo. Makkelijk in gebruik slaat ook op onderhoud. Je kussen moet makkelijk schoon te maken zijn en je zit niet te wachten op het herhaaldelijk ’pompen’, ‘kneden’ en/of ‘re-positioneren van kussen-onderdelen. Liever een (lichtgewicht) kussen dat je zo in de auto gooit of terug in je rolstoel zonder dat je omkijken naar hebt. Vibratie–demping; een comfort eigenschap die nog wel eens vergeten wordt. In hoeverre is je kussen in staat om de trillingen ten gevolge van het buiten rijden te dempen?

Belangrijk om je wervelkolom te ontzien: je kan immers als rolstoel gebruiker niet meer gebruik maken van je enkel-, knie- en heupgewrichten om schokken en trillingen op te vangen.

2. Ondersteuning
Wanneer je onderste extremiteiten niet meer functioneren wordt het ineens niet meer zo vanzelfsprekend om voorover te buigen en iets van de grond op te rapen; je balans is verstoord want je stabiele basis is verdwenen. Je rolstoelkussen moet dat niet verergeren maar moet juist een zo stabiel mogelijke basis creëren van waaruit je (weer) kunt handelen met zoveel mogelijk balans. Concreet: je bekken moet een vast punt worden in de
rolstoelzitting, zodat rompbewegingen en armbewegingen mogelijk zijn zonder of met een minimum aan evenwichtsproblemen. Hoe wordt je bekken een vast punt? Door voldoende zijwaartse en voorwaartse ondersteuning vanuit de basis van het kussen. Die ondersteuning maakt het goed 'positioneren' van je bekken mogelijk. En die positionering is noodzakelijk voor een correcte zithouding waarbij de kans op doorzitten ook vermindert. Ook dat is comfort!

3.Decubitus preventie
Bewust als derde eigenschap van een goed rolstoelkussen genoemd. Niet omdat deze eigenschap de minst belangrijke is. Nee, integendeel! Maar als derde genoemd om je te laten zien dat een high performance rolstoelkussen dus meer is dan een anti-decubitus kussen. Drukverdeling is het sleutelwoord bij decubitus-preventie.

Je rolstoelkussen dient de aanwezige druk zo gelijkmatig mogelijk te verdelen over het zitoppervlak om daarmee pieken in de druk te voorkomen. Want juist die piekdruk vormt, samen met schuifkrachten, het grootste risico voor doorzitten. Wanneer je lichaam niet op de juiste wijze ondersteund wordt door zitting, rugleuning en voetsteunen ontstaan schuifkrachten. Je zit dan meestal 'onderuitgezakt' met achterover gekanteld bekken. Iets wat je dient te voorkomen; bij een goede zithouding treden geen schuifkrachten op. De verdeling van druk kan het best geschieden wanneer het kussen een maximaal oppervlakte creëert tussen jou als gebruiker en het kussen zelf. Hoe groter dit contactoppervlak, hoe beter de drukverdeling. Een kussen waar je dus enigszins in wegzakt, is dus aan te raden want dat 'wegzakken' vergroot het contactoppervlak en verdeelt daarmee de druk. Zoek een kussen waarbij je niet direct 'doorzit' wanneer de decubitus-preventielaag kapot is.


Dat je kussenhoes moet kunnen ademen, lichaamsvocht afvoeren, naar alle kanten moet kunnen rekken, brandveilig en
water/urine afstotend is, antibacteriële eigenschappen heeft, bestand is tegen
scherpe voorwerpen en transfers mogelijk moet maken, ja, dat spreekt eigenlijk voor
zich. Geloof me: dergelijke high performance rolstoelkussens zijn er!
  Terug naar Revaseating.nl Met dank aan Coen Vuijk
Rolstoel-deskundige
SUPPORT Magazine september 03